‘Kerst is voorbij, niettemin hebben we ons geloof behouden….’ de bekende grap in domineesland. Kersttijd, elk jaar toch wel éen van de meest energievragende, maar ook meest energieopwekkende tijden.

Elk jaar weer vraag ik me of en hoe we het allemaal voor elkaar moeten krijgen. Het kerstspel, bijvoorbeeld. Een spel schrijven met nieuwe liedjes dat is niet zo’n kunst. Maar vind maar eens spelers die de teksten uit hun hoofd kunnen leren. Hebben we er wel genoeg van en zijn ze wel beschikbaar? Op de ochtend voor kerst studeren we, het lijkt nog nergens op, er ontbreekt nog een profeet of een koning, maar ’s avonds spelen de kinderen en volwassenen de sterren van de hemel.

En dan de andere diensten, waar moeten we het nou dít jaar weer eens over hebben! Ja, over het kerstverhaal, maar er moet toch elkaar weer iets nieuws in zitten. En zouden de mensen wel komen. En hebben we genoeg vrijwilligers om gastvrij te kunnen zijn, om mensen hun plek te kunnen wijzen. Dan, als het zo ver is, is iedereen op tijd, en stromen de honderden de kerk in, de koren zingen je toe, het orgel jubelt en bij het handjes geven tot slot klinken veel herkennende opmerkingen en zie ik vriendelijke knikjes.

Tot slot de kerstmarkt op de tweede kerstdag, dat doen we al decennia!  Kerk in de stad, dus openen die deuren! Maar hoe vinden we medewerkers op zo’n middag als iedereen naar het diner bij de schoonfamilie moet. Waarempel, ze zijn er, te voren aan gemeld, of zo maar spontaan opgedaagd, bij de boeken, de frutsels, de hapjes en de drankjes. En we verstouwen weer 1200 bezoekers en die doneren voor ons collectedoel voor kinderen om eens op vakantie te kunnen…

Kerstvieren is een kwestie van geloven dat het ook dit jaar allemaal wel weer zal lukken. Als ik op tweede kerstdag, na de vespers voor Stefanus, thuis kom en we zitten aan een soort van tweede kerstdiner krijg ik een appje van mijn collega in de Essalam Moskee, u weet wel, die jonge man, die laatst bij ons gepreekt heeft. Hij wenst me fijne kerstdagen en vraagt wanneer ik nou een keer bij hem kom preken, want dat hadden we toch afgesproken.  Kerst,  een kwestie van geloven dus.

Bert Kuipers

Deze week was ik twee nachtjes over in Braunschweig en Hannover ter voorbereiding van een Conferentie volgend jaar. De klank van de Domklokken zitten nog vers in mijn oren. Ik verwachtte al een stad vol met Weihachten: kerstbomen, slingers met lampjes, Glühwein, en Bratwurst, maar dat was nog niet zo ver. Duitsers zijn ordelijke lieden en beginnen pas met Advent als het ook echt Advent is! Dus na Totensontag, dat is de zondag voor Advent. Dan pas wordt de Weihnachtsmarkt in elke stad of dorp opgebouwd.

In de winkels davert het trouwens al van Advent. Bijzonder hoeveel aanbod er is van speciale boeken voor die tijd: verhalen, liederen, comics, gedichten, recepten natuurlijk…. En overal de Adventskalender, die koop je elk jaar nieuw. Bij het warenhuis vind je ze met achter elke deur die je per dag mag open doen een bonbon of chocolade.  In de boekenwinkel zijn er vooral exemplaren met teksten ter overweging. De zoetigheden moet je dan afzonderlijk kopen.

In de Evangelische Buchhandlung tegenover de Marktkirche in Hannover was er een mooi aanbod. De vriendelijke eigenaar gaf me advies. Kerstmannetjes hoef ik niet, maakte ik hem duidelijk, we hebben onze eigen Sint al met zijn aangevochten Pieten. Iets christelijks misschien. Hij liet een uitklapbare kalender zien met huisjes uit wat Duitsers noemen de “Gründerzeit’”, eind 19^e eeuw, Bismarck, weet u wel. Een reprint verduidelijkte hij van vroeger. Je moet een kaars binnen de uitgeklapte gevels zetten, dan wordt het van dag tot dag steeds lichter en zo Kerstmis. Iemand uit Dresden, zo voegde hij toe, had deze kalender met tranen in de ogen gekocht. Die hadden ze vroeger thuis gehad, maar hij was bij het bombardement in 1945 omgekomen. Doet u die maar, antwoordde ik hem, en legde uit hoe wij vanuit Rotterdam met Dresden verbonden zijn. Bij het weggaan wenste de boekhandelaar mij een Schönen Advent toe. Dat zouden we hier ook eens moeten gaan zeggen.

Vertrouwen

Vorige week zondag hadden we een gastspreker in onze dienst in de Laurenskerk. De imam van de Essalammoskee, op Zuid vlak naast het Feyenoord Stadion. We rijden er allemaal wel eens langs met fiets, tram of auto, wel nu daar wonen dus onze buren, dat is wel een bijzonder idee. Het was niet zo eenvoudig om het allemaal zo voor elkaar te krijgen. Om elkaar gewoon een keer te ontmoeten, daar gaat veel tijd en energie aan vooraf, Azzadine Karrat is met zijn 29 jaar een jonge geestelijke die een ingewikkelde positie heeft aan een van de grootste moskeeën van ons land, met een duidelijk op de Nederlandse cultuur gerichte gemeenschap. Druk, druk, maar als je elkaar dan toch eindelijk een keer ontmoet is er direct een ontmoeting, herkenning, en vrolijke oogjes van twee kanten. We staan voor een zelfde taak: in die grote stad met zijn tegen elkaar stuiterende groepen en belangen een gemeenschap bij elkaar houden en open houden voor de inspiratie van ons eigen traditie en open maken voor de herkenning dat anderen uit hun inspiratie willen leven.

Ook de kerk  maakt gebruik van digitale middelen en sociale media, dus zette ik onze viering op Facebook. Ongemerkt heb ik een hele reeks volgers gekregen. Meestal is mijn bestelling op dit medium iets dat geen andere reactie op roept dan: wat aardig, wat leuk, misschien kom ik wel. Nu kwamen er ook bezorgde reacties. Werd ik wel terug uitgenodigd in de moskee om mijn verhaal te vertellen, vroeg men zich af. Was dit geen verkapte missie van moslimzijde. Hoe zit het met vrouwen, met homo’s ….Er blijkt een flinke mate van ongelijktijdigheid in inspanningen voor en vertrouwen in het proces van ontmoeting met mensen uit andere religieuze tradities.

Het bijzondere van dit project, Preken voor andermans parochie, is dat we elkaar niet op voorhand gaan bevragen: wat ga je zeggen, en vinden we dat wel verantwoord. De spreker uit de Essalammoskee confronteerde ons met onze mogelijke aarzeling of wantrouwen. Onbevangen gaf hij zich over aan de ontmoeting en begon met uit te leggen dat Essalam vrede betekent en éen van de namen van de eeuwige is – voorwaar, welke herkenning hebben we niet in onze Bijbelse geschriften.

Je voelde de gemeenschap ontspannen bij zijn verhaal en bij het gesprek bij de nazit. Hoe gaan we nu verder, vroeg iemand, hoe verbreedt je zo’n proces. Er werden adressen uitgewisseld, telefoonnummers, eerste plannen gemaakt voor een verder ontmoeting.  Na het gesprek kwam iemand met de verzuchting: ‘dit is nou voor het eerst na al dat gedoe in Brussel, Nice of waar ook, dat is weer eens een beetje optimistisch word’ alle inspanningen dus niet voor niets. We staan aan een begin.

Bert Kuipers